جمعه ۰۳ آذر ۱۳۹۶ , ۰۸:۵۲:۲۲ به وقت تهران
 
فرشید شکری / مقالات
بمناسبت سالروز درگذشت رهبر پرولتاریای جهان
پنج شنبه, ۱ام بهمن, ۱۳۹۴

نود و دو سال پیش، در بیست و یکم ژانویه ی سال ۱۹۲۴ میلادی، قلب بزرگترین انسان انقلابی قرن بیستم، و آموزگار پرولتاریای جهان، «ولادیمیر ایلیچ اولیانوف» معروف به لنین از طپش باز ایستاد. درگذشت این رهبر با درایت، متفکر بزرگ و نظریه پرداز بلند مرتبه ی طبقه ی کارگر، کمونیست ها و مارکسیست های انقلابی دنیا را اندوهگین کرد. «ولادیمیر ایلیچ لنین» در تاریخ دهم آوریل سال ۱۸۷۰ در سیمبیرسک، به دنیا آمد. گفته می شود، او سومین فرزند از شش فرزند خانواده ای متمکن و دارا بود. در آن هنگام روسیه ی تزاری از لحاظ اقتصادی به سمت تحولاتی (توسعه اقتصادی نامتوازن و مرکب) گام برمی داشت. علاوه بر این، در صحن سیاسی روسیه جنبش نارودنایا ولیا (یا اراده ی خلق) پدیدار شده بود. یک جنبش کاملاً ایده آلیستی – انقلابی که می خواست تزاریسم را با تروریسم فردی سرنگون کند. سال ۱۸۸۱ اعضای این جنبش بالاخره موفق به کشتن تزار الکساندر دوم شدند. برادر بزرگ لنین بنام «الکساندر» به جنبش نارودنایا ولیا ملحق شد، و سپس بعلت مشارکت در ترور تزار الکساندر سوم در ماه مه سال ۱۸۸۷ به همراه چهار نفر دیگر دستگیر، و اعدام گردید. لنین در آن زمان فقط هفده سال داشت. لنین در اواخر همان سال وارد دانشگاهی در رشته ی حقوق شد، ولیکن بعدها به دلیل پیوستن به یک برآمد دانشجویی از محل تحصیل اش اخراج گردید. اخراج از دانشگاه مسیر و راه زندگی لنین را تغییر داد. در همین گیر و دار تصمیم گرفت تا وارد محفلی مارکسیستی در کازان شود.

لنین در سال ۱۸۹۱، بدنبال مطالعات منظم و فشرده ی آثار مارکس و انگلس به مارکسیستی تمام عیار مبدل گردید و از آن تاریخ به بعد همه ی زندگی اش را به جنبش کارگری و راه اندازی انقلاب کارگری اختصاص داد. لنین در همان دوران جوانی به سازمان مارکسیستی روسیه یا گروه رهایی کار، سمپاتی نشان داد. وقتی لنین سیزده سال بیشتر نداشت، این تشکل بسال ۱۸۸۳ توسط پلخانف در ژنو بنیانگذاری شده بود. ستیز بر له نارودنیک ها، رویزیونیسم برنشتاینی، و نیز مارکسیسم قانونی، در دستور کار این جریان قرار داشت. در آن مقطع که مصادف با دوران نوجوانی و جوانی لنین بود، حاملان عقاید و دیدگاه های انقلابی مارکسیسم به پیکار نظری و فکری علیه گرایشاتی همچون نارودنیک ها که سپستر به سوسیال روولوسیونرها بدل شدند، می پرداختند.

ناردونیک ها ضرورت توسعه ی مناسبات و شیوه ی تولید سرمایه داری در روسیه را قبول نداشتند و در عوض کمون روستایی را بنیان سوسیالیسم می شناساندند. مضاف بر اینها، ترور را روش مؤثری جهت از میان بردن اختناق و سرکوب قلمداد می کردند. در مخالفت با چنین آرایی، مارکسیست ها به مبارزه ی طبقاتی برای سرنگون ساختن استبداد تزاری، و نیز مهیا شدن شروط انقلاب سوسیالیستی اعتقاد داشتند. گرایش دیگری هم تحت عنوان “مارکسیسم قانونی” به رهبری اشترووه در میدان بود که تحلیل اقتصادی مارکس از سرمایه داری را می پذیرفت، با این وجود از نتایج انقلابی اش پا پس می کشید.
لنین به محض پیوستن به سازمان مارکسیستی روسیه، یکچنین مبارزه ای را در پیش گرفت.

وی تا سال ۱۸۹۵ در درون مرزهای روسیه با همه ی توان و قدرت خود به ایجاد اتحادیه برای مبارزه و رهایی طبقه ی کارگر، همت گماشت که در فاصله ی این فعالیت ها دستگیر، و با سپری کردن یک سال زندان برای سه سال پی در پی به منطقه ی سیبری تبعید شد. وقتی لنین دوران تبعید را طی میکرد، در سال ۱۸۹۸ حزب کارگران سوسیال دموکرات روسیه در مینسک تشکیل شد. در این هنگامه و همزمان با تأسیس آن حزب، گرایش رویزیونیستی _ اپورتونیستی کائوتسکی و ادوارد برنشتاین، سوسیال دموکرات آلمانی، درون انترناسیونال دوم پدید آمد. برنشتاین درصدد بود تا در مارکسیسم تجدید نظر کند و ابراز میداشت که، تئوری های مارکسیسم کهنه اند و بایستی با وضعیت جدید تطبیق یابند. اگر افکار و ایده های برنشتاین با شکست مواجه شد، معهذا اینبار گرایش رویزیونیستی زیر لوای اکونومیسم در روسیه ظهور یافت. اکونومیست ها می گفتند، سیاست امر طبقه کارگر نیست و جنبش سوسیال دموکرات ها میباید صرفاً بر خواسته های اقتصادی و روزمره ی کارگران پا فشاری کند. نتیجه ی عملی این نگاه و رویکرد میدان کشمکش سیاسی برای بورژوازی نو ظهور روسیه در جدال با نظام سیاسی- اقتصادی وقت را خالی میگذاشت، و طبقه ی کارگر را به دنباله روی از بورژواها ناگزیر میساخت.

لنین با حرارت و شوق وصف ناپذیری مبارزه علیه اکونومیسم را به پیش برد، و در سال ۱۹۰۲ کتاب با ارزش «چه باید کرد؟» را به رشته ی تحریر در آورد. لنین در این اثر، مبارزه علیه آراء اکونومیست ها، لزوم انتقال آگاهی طبقاتی بوسیله ی روشنفکران مارکسیست بدرون طبقه ی کارگر، و ضرورت ساختن حزبی انقلابی را به قلم کشید. این کتاب در خدمت نسل کاملی از فعالین حزبی قرار گرفت. لنین در همین کتاب چه باید کرد تأکید فراوانی بر تئوری کرده است. او در آنجا می گوید: «بدون تئوری انقلابی هیچ جنبش انقلابی ای نمی تواند وجود داشته باشد.»

سال ۱۹۰۳ کنگره ی دوم حزب سوسیال دموکرات کارگران روسیه برگزار گردید. بنا به اسناد تاریخی این کنگره در عمل کنگره ی بنیانگذار حزب بود، و نوشتن برنامه ی آن به لنین واگذار شد. کروپسکایا رفیق و همرزم لنین در مورد آن کنگره اینگونه توضیح می دهد: «مسئله این بود که آیا کشور باید حزب کارگری متحد و قدرتمندی داشته باشد که کارگران تمام ملیت هایی را که در خاک روسیه زندگی می کنند محکم گرد خود می آورد یا باید چندین حزب کارگری داشته باشیم که هر کدام بر اساس ملیت تشکیل شده اند. قضیه، دستیابی به همبستگی بین المللی درون کشور بود. هیئت سردبیری ایسکرا خواهان استحکام بین المللی طبقه ی کارگر بود…»

در روزهای پایانی کنگره جدایی و انشقاق بین بلشویک ها (اکثریت) به رهبری لنین، و منشویک ها (اقلیت) به رهبری مارتوف شکل گرفت! در آن موقع پلخانف به جانبداری از مارتوف برخاست. یکسال بعد در سال ۱۹۰۴ تفاوت سیاسی و نظری به طرز قابل توجهی میان بلشویسم و منشویسم شکل گرفت و در زمان انقلاب بورژوا – دموکراتیک سال ۱۹۰۵ خطوط اختلافات اشان بیش از پیش آشکار شدند.
در آن زمان، بزعم منشویک های رفرمیست و طرفدار همکاری و همدستی با بورژوازی لیبرال، شرایط انقلاب سوسیالیستی در روسیه فراهم نبود، لذا وظیفه ی طبقه ی کارگر را پیروی کردن از بورژوازی به عنوان رهبر انقلاب بورژوا – دموکراتیک می دانستند. برعکسِ تحلیل و باور منشویک ها، از نظر لنین و بلشویک ها، بورژوازی لیبرال روسیه رابطه ای پیوسته با نظام سیاسی – اقتصادی حاکم داشت و نقشی غیر از نقش ضد انقلاب نمی توانست ایفاء کند. لنین قاطعانه می گفت، تنها نیروی قادر به رهبری کردن، انقلاب، ائتلاف و اتحاد بین پرولتاریا و دهقان های فقیر است. عاقبت الامر، کشتار روز نهم ژانویه در سن پترزبورگ، انقلاب ۱۹۰۵ در روسیه را کلید زد. رخداد و اتفاقات آن سال عملکردهای ضد انقلابی بورژوازی لیبرال را بر همگان عیان ساخت، و بر نقش انقلابی طبقه ی کارگر روسیه صحه گذاشت. کارگران در مسیر انقلاب به صورت خود انگیخته به برپا داشتن ارگان های خود در قالب سوویت ها یا شوراهای نمایندگان کارگران پرداختند که نخستین نطفه ی قدرت کارگری در روسیه محسوب می گشت. جنبش در طی دوازده ماه گسترش یافت. از تومار نویسی گرفته تا اعتصاب عمومی، و شورش. با این احوال، پس از عدم موفقیت خیزش مسکو در ماه دسامبر، دولت دوباره با درندگی زایدالوصفی قدرت خود را اعمال کرد. معذلک لنین انقلاب سال ۱۹۰۵ را تمرین و ممارست دانست و آنرا ستود. بی تردید، بدون این تجربه، انقلاب اکتبر سال ۱۹۱۷ هیچگاه تحقق نمی یافت.

لنین از سال ۱۹۰۵ به بعد سعی وافری به خرج داد تا بلشویک ها را از کج روی و بیراهه رفتن دور نگهدارد. وی از طریق مبارزه ی نظری و تئوریک با گرایشات انحرافی درافتاد. دفاع همه جانبه ی لنین از ماتریالیسم دیالکتیک در کتاب بسیار گرانبهاء وی یعنی ماتریالیسم و امپریوکریتیسیسم مشاهده میشود. این جدال ها و مبارزاتِ لنین تا مقطع جنگ جهانی اول (۱۹۱۴) همچنان تداوم یافت. با شروع آن جنگ، لنین برخلاف رهبران بین الملل دوم، قاطعانه موضع انترناسیونالیسم سوسیالیستی و ضد جنگ را اتخاذ نمود. لنین در دوره ی تبعید در سوئیس، جنگ جهانی را جنگ امپریالیستی و ارتجاعی نامید. وی رو به کارگران آگاه و پیشرو بر این مهم تأکید کرد که، دول امپریالیستی برای چپاول جهان، تصرف بازارها، و توسعه ی نفوذ خود در اطراف و اکناف دنیا جنگ می کنند. لنین به طبقه ی کارگر فراخوان داد تا جنگ امپریالیستی را به جنگ داخلی بدل کند، سرمایه داری را واژگون سازد و سوسیالیسم را به پیروزی برساند. لنین تحلیل اش را با دعوتی دلیرانه جهت برپایی انترناسیونال سوم توأم ساخت.
لنین این انسان اندیشمند و فهیم نیک می دانست هر جنگی احتمالاً بتواند یک موقعیت انقلابی ایجاد کند، و چنین نیز شد. در روسیه زمینه ی لازم برای سازماندهی انقلاب کارگری مادیت یافت و همانگونه تاریخ نشان می دهد، در فوریه سال ۱۹۱۷ کارگران پتروگراد در روز جهانی زن اعتصاب کردند و با شعارهایی از قبیل مرگ بر جنگ، مرگ بر تزاریسم، و نان می خواهیم به خیابان ها سرازیر شدند. اعتراضات و اعتصابات کارگری، و توده های ستمکش روسیه استمرار یافتند. تا شروع ماه سپتامبر بلشویک ها هم اکثریت را در شوراهای پتروگراد و مسکو کسب کردند. نهایتاً روز بیست و پنجم اکتبر انقلاب به پیروزی رسید.

پیروزی انقلاب کارگری در روسیه وضعیت سیاسی جهان را دگرگون نمود. طبقه ی کارگر یک بخش از جهان _ بعد از کمون پاریس _ برای یک بار دیگر در تاریخ بشر، حکومت خود یعنی حکومت کارگری را بر قرار کرد. رل برجسته ی لنین در تحقق یافتن انقلاب کارگری سال ۱۹۱۷ روسیه، و رهبری آن انقلاب، بر کسی پوشیده نیست. او با دانایی و درک بالای خود قادر گردید تا نیروهای اجتماعی را در راستای به ثمر رسانیدن انقلاب با یکدیگر همگام سازد. لنین در طول سال های ۱۹۱۷ تا هنگام مرگ (۱۹۲۴ ) با همه ی وجودش از انقلاب کارگری روسیه و دستاوردهای آن دفاع کرد، و همچنین به سازماندهی انقلاب کارگری در جهان اندیشید. پرداختن به سیاست بین المللی، کوشش برای ختم غایله ی جنگ داخلی و شکست ضد انقلاب ( نبرد با بورژوازی داخلی که تحت الحمایه ی بورژوازی بین المللی بود) ، تلاش برای ساختن انترناسیونال کمونیستی و غیره، تنها گوشه ای از فعالیت های خستگی ناپذیر وی بودند.

و اما، تأثیر تفکر و پراتیک لنین در جایگاه تئوریسین و معلم پرولتاریای جهان در به کمال رسیدن مارکسیسم بسی ارزنده است. لنین عمر پربار خود را مصروف متصل کردن و جوش زدن آموزش مارکسیسم با جنبش کارگری کرد. مقابله با نظریه پردازان و رهبران رویزیونیست و اپورتونیست احزاب کارگری در اکثر کشورهای اروپایی که می خواستند «روح انقلابی مارکسیسم» به دست فراموشی سپرده شود یا دست کم آنرا ایزوله کنند، بخش مهمی از زحمات این رهبر توده های کارگر بود. لنین که در عصر جدید یعنی در دوران امپریالیسم می زیست، مطابق با این وضعیت نوین به مارکسیسم غنا بخشید و آنرا به مرحله ی بالاتری ارتقاء داد. چنین توانگری سازی ای در مارکسیسم، در نظریه ها و تئوری های گوناگون بخش های با اهمیت مارکسیسم (اقتصاد، سوسیالیسم علمی و فلسفه ) کاملاً به چشم میخورد. لنین ماتریالیسم دیالکتیک را بسیار غنی و ثروتمند ساخت و تنها کسی بود که ماتریالیسم پراتیک مارکس را بهتر از دیگران درک کرد. لنین در طول مبارزات تئوریک و نظری اش با بهره برداری از دانش و آموخته های علمی خود توانست از ماتریالیسم در برابر ایده آلیسم دفاع کند، و «تئوری شناخت» و «قوانین و مقولات دیالکتیک» را پر بنیه تر کرد. نقش لنین در تکامل ماتریالیسم تاریخی، بی نهایت قابل تأمل است. لنین توانست با تشخیص بالا و تیز هوشی، تئوری «انقلاب سوسیالیستی» را پراتیک کند.
این تئوری نه فقط در تحولات روسیه ی انقلاب کارگری سال ۱۹۱۷ مؤثر واقع شد، بلکه تئوری انقلاب سوسیالیستی نزدیک به یک قرن است که الهام بخش و چراغ راهنمای کارگران آگاه، احزاب کمونیستی و احزاب کارگری در مبارزه علیه بورژوازی و طبقات حاکم است.

لنین بیش و بهتر از هر مارکسیستی در زمانه ی خود به عمق « تئوری مارکسی دولت » پی برد. لنین از مارکس این را فرا گرفت: « بین جامعه ی سرمایه‌داری و کمونیستی دورانی وجود دارد که دوران تبدیل انقلابی اولی به دومی است. مطابق با این دوران یک دوران گذار سیاسی نیز وجود دارد و دولت این دوران چیزی نمی تواند باشد جز دیکتاتوری انقلابی پرولتاریا» . کارل مارکس : « انتقاد از برنامه گوتا » (آوریل – اوایل مه ۱۸۷۵)

لنین در میان رویدادهای تاریخی کشورش یکی از مهمترین آثار تئوریک خود، “دولت و انقلاب”، را به رشته ی تحریر درآورد و در این اثر موضع خود در مورد تفاوت بین رفرمیسم و انقلاب را روشن ساخت. سایر تألیفات با ارزش و درخشنده ی لنین از جمله درباره ی اعتصاب، چرا سوسیال دموکرات ها بایستی اعلام جنگی منصفانه و بی رحمانه علیه سوسیالیست روولوسیونرها بدهند، وظایف جوانان انقلابی، از نارودنیسم تا مارکسیسم، دو تاکتیک سوسیال دموکراسی در انقلاب دموکراتیک، چه باید کرد، آنارشیسم و سوسیالیسم، دموکراسی کارگری و دموکراسی بورژوایی، شیوه ی برخورد با احزاب بورژوایی، مرحله ی کنونی در انقلاب دموکراتیک، سه منبع و سه جزء مارکسیسم، حق ملل در تعیین سرنوشت خویش، انقلاب پرولتری و کائوتسکی مرتد، بیماری کودکی چپ روی در کمونیسم، و چندین و چند اثر مهم دیگر، همگی گنجینه ای گرانبهاء برای کارگران آگاه، کمونیست ها و مارکسیست های انقلابی اند.
بگذار کلیه دشمنان طبقه کارگر در سراسر دنیا بدانند: لنین همچون آموزگاران خود، کارل مارکس و فردریش انگلس شایستگی اش را در مقام یک متفکر و تئوریسینِ عالیقدرِ جنبش کمونیستی، یک مارکسیست انقلابی و پرشور، یک مبارز کم نظیر راه رهایی طبقه ی کارگر، و یک رهبر بزرگ همه ی ما کارگران جهان، به اثبات رسانید.

مطالبی دیگر از همین نویسنده
 
پربیننده ترین
 
 
 
 
   
 
 © 2017 تمام حقوق برای وبسایت اتحاد محفوظ است. info@etehad.se